Hisse Senedi Nedir? Ne İşe Yarar ?

1172

Sermaye şirketi koşullarını taşımak sureti ile kurulan işletmeler, Sermaye Piyasası Kurulu’nun onayını alarak, hem finansman ihtiyaçlarını kısa sürede sağlamak hem de ortaklık paylarının sürekli olarak güncellenmesi için piyasaya hisse senedi sunmaktadırlar. Hisse senetleri, anayasal ifadelerle açıklanabilmektedir. Kıymetli Evrak Hukuku kurallarına bağlı olarak korunan bu yatırım aracında, piyasalar doğrudan yani kendi kararları ile piyasaya hisse senedi sunamayacaktır. İlk olarak Sermaye Piyasası Kurulu’na başvuru yapılması gerekecektir. Bu başvuru işlemlerinde, hisse senedi sunulmak istenmesi kadar, neden hisse senedi arz edildiğinin de belirtilmesi gerekmektedir. Eğer gerekçeler Sermaye Piyasası Kurulu tarafından kabul edilirse, yalnızca Sermaye Piyasası Kurulu’nun belirttiği sınırlarda hisse senedi arz edilebilmektedir. Piyasaya sunulan hisse senetleri ise, tek bir çeşit değildir. Hisse senedi çeşitleri, hem sahip olduğu kişiye verdiği haklar hem de veriliş amacı gibi konulara göre birbirinden ayrılmaktadır.

Hisse Senedi Ne İşe Yarar

Türk Ticaret Kanunu’nda detaylarına yer verilen hisse senedi ve hisse senedi çeşitlerine bakıldığı zaman, sonuçları şu şekilde sıralayabiliriz.

Adi ve İmtiyazlı Hisse Senetleri:  Piyasaya arz edilen adi hisse senetleri, şirketin belirli bir bölümünü temsil etmekte olan hisselerdir. Bu hisse senedine sahip olan kişiler, şirketin elde ettiği kardan pay alabilecek, şirket yönetimi için kendi görüşlerini bildirecek, yönetim kurulu toplantılarında oy kullanabilecek ve şirket faaliyetleri hakkında da tüm detaylara ulaşabilme hakkına sahip olacaktır. Adi hisse senetlerine göre daha detaylı olan imtiyazlı hisse senetleri, kime ait olduğu açıkça belli olan hisse senetleridir. Çünkü, bu hisse senetlerinin kime verildiği, hisselerin üzerinde açık bir şekilde verilmektedir.

Bedelli ve Bedelsiz Hisse Senetleri: Bedelli hisse senetleri, şirketlerin kurulış ya da sermayelerinde bir artış olması halinde çıkarılmaktadır. Bunun yanı sıra, bedelsiz hisse senetlerine baktığımızda, herhangi bir sermaye artışı olmamasına rağmen, şirketin kar elde etmesine bağlı olarak şirketin değerlenmesi sonucu çıkarıldığını görmekteyiz.

Primli ve Primsiz Hisse Senetleri:  Hisse senetlerinin piyasaya arz edilmesi sırasında, üzerinde belirli değerler yazılmaktadır. Eğer hisse senedinin üzerinde yazan nominal değer, satış ya da devir işlemlerinde daha yüksek bir bedelle sunuluyorsa, bu hisse senetlerine primli ismi verilmektedir. Fakat, üzerinde yazılı olan nominal değerlerin üzerine çıkmadan ve altına inmeden yapılan işlemlere ise, primsiz hisse senedi adı verilmektedir.

Kurucu ve İntifa Hisse Senetleri: Kurucu hisse senetleri, adından da anlaşılacağı gibi, şirketin kurucuları için hazırlanan kıymetli evraklardır. Bu hisse senedine sahip olan kişilerin oy kullanma hakkı yoktur. Yalnızca onlar için temettü hakkı verilmiştir. İntifa hisse senetleri ise, bedelinin şirket tarafından ödendiği ve pay sahipleri için safi kazanç ve tasfiye kararlarının sembolü olması amacıyla verilmektedir. Bu hisse senedi çeşiti, sahibine herhangi bir ortaklık hakkı vermemektedir.

Hisse senedi çeşitleri incelendiği zaman, her hisse senedinin kişilere yatırım yapma hakkını vermediği görülecektir. Çünkü, elden değiştirilebilir özellikleri olsa da, hisse senedinin türüne bağlı olarak ortaklık hakkı bulunmaktadır. Ayrıca, hisse senetleri hakkındaki en büyük yanılgı da burada karşımıza çıkmaktadır. Hisse senedi çeşitleri belirlenirken, kişilere verilen ortaklık hakları, onlar için her zaman karlı sonuçlar doğurmayacaktır. Çünkü, hisse senetlerinin değerleri, yapılan faaliyetler ve ekonomik veriler baz alınarak oluşturulmaktadır. Eğer hisse senedini elinde bulundurduğunuz firma, ekonomik açıdan büyüyor ve faaliyetlerine de hız kazandırıyorsa, kardan sizlere de pay verecektir. Ama, şirket hisselerinin değer kaybetmesi ya da şirketin değer kaybetmesi, size kar sağlamayacak, aksine de zarar etmenize neden olacaktır. Bu yüzden, borsada yapılacak hisse senedi işlemlerinde, bu kuralın unutulmaması gerekmektedir.

CEVAP YAZIN

Lütfen yorumunuzu yazın
Lütfen isminizi yazın